Strach i lęki u dzieci. 5 mądrych książek, które pomogą oswoić trudne emocje

Za tą fascynacją stoi kilka mechanizmów psychologicznych:

1. Bezpieczny strach daje dreszczyk emocji

Dziecko odczuwa napięcie i ekscytację, ale jednocześnie wie, że nic mu naprawdę nie grozi. Badanie z 2025 roku wykazało, że 93% dzieci w wieku 1–17 lat lubiło przynajmniej jedną aktywność związaną z przeżywaniem strachu dla przyjemności.

2. Dziecko oswaja to, co nieznane

Potwory, duchy i tajemnicze odgłosy budzą ciekawość, bo trudno je zrozumieć i przewidzieć. Historia pozwala dziecku poznawać to, co niepokojące, w kontrolowanych warunkach, we własnym tempie.

3. Dziecko poznaje własne emocje

Podczas słuchania opowieści może przeżywać strach, napięcie, a potem ulgę, gdy zagrożenie mija. Może też obserwować, jak bohater radzi sobie z trudnościami, choć nie ma pewności, że samo słuchanie takich historii rozwija umiejętność regulacji emocji.

4. Dziecko ma poczucie sprawczości

Samo wybiera historię, może przewidywać zakończenie i zdecydować, kiedy chce przestać słuchać. Dzięki temu doświadcza strachu na własnych warunkach, a nie w sytuacji, nad którą nie ma kontroli.

5. Strach przeżywany razem zbliża

Słuchanie strasznych historii z rodzicem czy rodzeństwem może być wspólną przygodą, która wywołuje emocje, śmiech i rozmowy. Obecność zaufanej osoby pomaga dziecku czuć się bezpiecznie, pod warunkiem że może ono w każdej chwili zrezygnować.

Opiekunowie nasion

Mały opiekun nasion boi się, bo zalało spiżarnię pająka, w której trzymał ważne lekarstwa. Czy mimo strachu uda mu się ochronić zwierzęta? I dlaczego strach jest nam taki potrzebny? Wzruszające, piękne literacko współczesne baśnie dla dzieci.

W tomie znajdują się 9 baśni, 2 z nich dotyczą strachu (powódź) i radzenia sobie ze śmiercią bliskiego (modrzew – w tomie w delikatny sposób wprowadza się temat śmierci na przykładzie drzewa, przy którym mieszkali bohaterowie).

...

Strasznie fajna nocowanka

To miała być najfajniejsza nocowanka ze wszystkich! Jednak Pies Łapson zaczyna opowiadać zasłyszane straszne historie, po których cień na ścianie czy szum wiatru przestają być takie same… Historia z dreszczykiem dla młodszych dzieci, która pozwala w bezpiecznych warunkach odkrywać, że strach ma wielkie oczy.

...

Niuniuś. Historyjki na cały rok o tym, co ważne dla małego dziecka

Dlaczego Niuniuś budzi się w nocy? Miał zły sen? Ktoś trzasnął drzwiami? Prosiaczek nasłuchuje… Ktoś skrobie i drapie na strychu! Lepiej pójść do mamy i taty. Rodzice jednak nie od razu rozumieją, o co mu chodzi, a tata nawet zamienia się w karatekę. Co było dalej? Czytajcie zabawną historyjkę pt. „Kuna” o tym, jak rodzice regulują strach dziecka. Tę i 16 innych historyjek możecie czytać przez cały rok!

...

O, co czuję?

Książka-układanka do ćwiczenia min, poznawania emocji i kolorów. Układa się minę kotka i można odkryć, jak ktoś wygląda, gdy się boi, jest zły, smutny, ale też radosny, zaciekawiony i podekscytowany! Do książki dołączono (do pobrania) materiały edukacyjne i pomysły na zabawy.

...

Czego nie mówić dziecku, gdy odczuwa strach?

• „Nie ma się czego bać” – dla dziecka zagrożenie jest w 100% realne; takie słowa sprawiają jedynie, że czuje się niezrozumiane i zostaje ze swoimi emocjami samo.
• „Jesteś już za duży na takie strachy” – zawstydzanie nie wyłącza lęku, uczy jedynie ukrywania emocji przed rodzicem.
• „Chłopaki nie płaczą / Zobacz, Zosia się nie boi” – porównywanie z innymi niszczy poczucie bezpieczeństwa i obniża wiarę we własne siły.
• „Jak będziesz płakać, to przyjdzie pan i cię zabierze” – straszenie innymi ludźmi lub postaciami potęguje lęk i podkopuje zaufanie do dorosłego.
  

Od jakiego wieku warto czytać z dzieckiem książki o emocjach?

• Już od 12.–18. miesiąca życia – maluchy doskonale reagują na proste książki kartonowe pokazujące wyraziste miny, gesty i codzienne sytuacje bohaterów.
• W wieku 2–3 lat (czas skoku autonomii i pierwszych silnych lęków rozwojowych) książki stają się najlepszym narzędziem do nazywania tego, co dzieje się w ciele dziecka.
• U przedszkolaków (4–6 lat) lektura pozwala bezpiecznie przepracować konkretne obawy: lęk przed ciemnością, potworami, nowym miejscem czy rozłąką z rodzicem.
  

Szukasz innych wartościowych tytułów? Sprawdź nasze zestawienie:

...