Co to jest połóg? Ile trwa i z jakimi zmianami się wiąże?

We wspomnieniach części kobiet pozostaje czasem regeneracji, bliskości i bezgranicznej miłości, podczas gdy inne kojarzą go z trudnościami fizycznymi, przeciwstawnymi emocjami i wyzwaniami, które po prostu trzeba przetrwać. Połóg, tak samo jak ciąża czy poród, u każdej kobiety może wyglądać zupełnie inaczej. I choć wiele zależy od tego, jak same się do niego przygotujemy, warto pamiętać o tym, że połóg to przede wszystkim czas przemian. Mnóstwa przemian! Dzisiaj niektórym z nich się przyjrzymy.

Dolegliwości ciążowe zajmują bardzo ważne miejsce w wielu poradnikach dla przyszłych rodziców. To właśnie im często przyglądamy się najintensywniej – zwłaszcza jeśli za wszelką cenę staramy znaleźć się sposób na zgagę czy obrzęki stóp. A dolegliwości związane z połogiem? Cóż, o nich najczęściej też przeczytamy we wspomnianych książkach, ale zwykle nie poświęcamy im zbyt dużo uwagi. A szkoda, bo – jak podkreśla Zuzanna Kołacz-Kordzińska, autorka książki „Połóg. Pierwszy rok życia rodzica” – to nasze przygotowanie do połogu może znacząco rzutować na to, jak będzie on w rzeczywistości wyglądał. O czym więc warto pamiętać?

Seria Rodzicielska Książeczki dla niemowląt Pierwsze zabawki

Co to jest połóg i na czym polega? Czego jeszcze nie wiemy o okresie połogu?

Połóg to czas po ciąży i porodzie, w którym anatomiczne i czynnościowe zmiany ciążowe ustępują, a organizm kobiety wraca do stanu sprzed ciąży. Wiąże się z wieloma kluczowymi procesami, wśród których wymienić należy przede wszystkim zmiany hormonalne, ale też zmiany w układzie krążenia i w obrębie narządów płciowych. Obkurcza się więc macica, a mięśnie dna miednicy stopniowo się wzmacniają. W czasie połogu goją się rany porodowe – w jamie macicy, ale też po pęknięciu lub nacięciu krocza bądź po przecięciu powłok brzusznych przy cesarskim cięciu). Na tym etapie rozpoczyna się i utrzymuje laktacja, dochodzi również do powrotu czynności jajników.

Połóg to nie tylko powrót do stanu sprzed porodu!

Zuzanna Kołacz-Kordzińska, autorka wydanej przez Natuli książki „Połóg. Pierwszy rok życia rodzica”, zachęca jednak do spojrzenia na połóg nie tylko przez pryzmat zmian fizjologicznych, które z tym szczególnym okresem bez wątpienia się kojarzą. Przedstawia połóg w perspektywie holistycznej, a więc uwzględniając nie tylko fizjologię, ale też obszar psychiczny, emocjonalny i duchowy.

Perspektywa całościowa pozwala spojrzeć na połóg jako na niezwykle delikatny moment przejścia, adaptację do nowej, macierzyńskiej roli i zbudowania więzi z nowo narodzonym dzieckiem, często pod czułą opieką innego dorosłego [1].

[product id="27582"] 

Ile trwa połóg? Kluczowe zmiany w organizmie kobiety

Połóg w perspektywie fizjologicznej, a więc jako czas powrotu organizmu do stanu sprzed ciąży, trwa od sześciu do ośmiu tygodni od chwili narodzin dziecka. Jak wspomnieliśmy wcześniej, w pierwszych dniach po porodzie dochodzi do znaczących zmian w funkcjonowaniu układu dokrewnego, obkurczania się macicy, gojenia się krocza po porodzie naturalnym bądź gojenia blizny po cesarskim cięciu. Z każdym dniem ewentualne dolegliwości związane z tymi procesami będą powoli ustępować, by w okolicach szóstego, najpóźniej ósmego tygodnia życia dziecka często wygasnąć.

W perspektywie holistycznej z kolei połóg jest momentem przejścia

Kobieta, która urodziła dziecko, stała się matką – nie ma więc mowy o żadnych powrotach do wcześniejszej roli. Rola, którą przyjmuje teraz, wiąże się z wieloma wyzwaniami i zmianami. W tej nowej rzeczywistości uczymy się siebie na nowo, odzyskujemy siłę, budujemy więź z dzieckiem, ale też w szczególny sposób potrzebujemy troski i czułości. Ile taki proces może trwać? Tyle, ile tego tylko potrzebujemy! Możemy więc w okolicach szóstego tygodnia po porodzie uznać, że właśnie zakończyłyśmy połóg – wszystko będzie też w porządku, jeśli zakończymy ten etap w okolicach pierwszych urodzin dziecka. Nie spieszmy się.

[product id="27708, 27707"] 

Jakie są objawy połogu? Zmiany po porodzie siłami natury i cesarskim cięciu

W pierwszych tygodniach po porodzie dochodzi do wielu fizjologicznych przemian. Na samym początku, bo tuż po urodzeniu łożyska, wzrasta poziom oksytocyny, prolaktyny i endorfin. Zmiana pracy hormonów jest powiązana z inicjacją ważnych procesów ważnych m.in. dla samego karmienia piersią (oksytocyna odpowiada za odruch wypływu mleka, z kolei prolaktyna pobudza pęcherzyki mleczne do produkcji pokarmu), ale nie tylko. Nowy koktajl hormonalny sprzyja budowaniu więzi z dzieckiem i odczuwaniu potrzeby opiekowania się nim, a endorfiny sprawiają, że ból porodowy powoli odchodzi w zapomnienie. Warto jednak pamiętać, że podczas gdy produkcja jednych hormonów rusza pełną parą, poziom innych gwałtownie spada. Dotyczy to zwłaszcza progesteronu i estrogenów, których poziom zmienia się kilka dni po porodzie. Ta zmiana nie pozostaje jednak dla nas obojętna – to właśnie ona odpowiada za smutek poporodowy, tzw. baby blues.

Zmiany hormonalne, ale też skurcze, odpowiadają za kolejny kluczowy w połogu proces – obkurczanie się macicy

Choć skurcze połogowe są naturalne i fizjologiczne, mogą powodować dyskomfort – wiele kobiet porównuje go do intensywnego bólu miesiączkowego. Co ważne, obkurczanie wspiera proces oczyszczania się macicy, czego efektem jest wydalanie odchodów połogowych z dróg rodnych. Okres połogu wiąże się z wieloma zmianami, jednak warto wiedzieć, które z nich są naturalne, a które należy skonsultować ze specjalistą. Zarówno fizjologiczne, jak i niepokojące objawy na kartach swojej najnowszej książki opisuje Zuzanna Kołacz-Kordzińska.

[product id="27706"] 

Czego nie wolno robić w czasie połogu?

Ciało po porodzie może być osłabione, zmęczone i obolałe. Trudno oczekiwać, że będzie ono wyglądało jak przed ciążą, choć czasem świat próbuje nas przekonać, że głównym zadaniem młodej mamy jest zatarcie wszelkich śladów – oczywiście z wyjątkiem dziecka – tego, że jakakolwiek ciąża w ogóle w tym ciele była. Tymczasem pociążowe ciało to przyjaciel, który wykonał ciężką pracę: to ciało wydało na świat nowe życie. Zawsze po ciężkiej pracy przychodzi czas na odpoczynek i regenerację. Tylko dzięki temu jesteśmy w stanie działać dalej [2].

Pierwsze tygodnie po porodzie, jak czytamy w książce „Połóg. Pierwszy rok życia rodzica”, to czas transformacji w życiu kobiety. Potrzebujemy wówczas wsparcia ze strony bliskich i zrozumienia dla wszystkich zmian, których właśnie doświadczamy. Połóg jest więc dobrym czasem na odpoczynek, odkrywanie macierzyństwa, wsłuchiwanie się w swoje emocje i dbanie o swoje ciało – poprzez higienę, zdrową dietę i lekki ruch. W ciągu sześciu tygodni po porodzie warto zrezygnować jednak z odchudzania i rzeźbienia sylwetki, podróżowania, powrotu do aktywności zawodowej i niekończących się odwiedzin. To przede wszystkim czas na odpoczynek i regenerację. Dajmy sobie na to czas!

[1] Kołacz-Kordzińska Z., „Połóg. Pierwszy rok życia rodzica”, Szczecin 2023, s.61

[2] Tamże, s. 80.

[product id="27709"] 

Poznaj nasze książeczki Niuniuś - o emocjach małego dziecka:

[product id="23455, 25343, 25388, 23512, 23528, 24390, 24392, 23591, 23455, 23692, 24390, 24392, " slider="true"]

Poznaj naszą Serię Rodzicielską – tworząc ją myśleliśmy o tym, czego najbardziej potrzebują rodzice.