Do porodu zostały już zaledwie trzy miesiące! Trzeci trymestr to z jednej strony czas, w którym przyszła mama wije gniazdo, a z drugiej – czas, w którym na to wicie ma coraz mniej sił. Obrzęki stóp, bóle pleców, skurcze przepowiadające, trudności w oddychaniu i poruszaniu się – to tylko jedne z wielu objawów, które mogą towarzyszyć kobiecie wraz z wkroczeniem w trzeci trymestr ciąży. Dolegliwości, które pojawiają się na tym etapie, najczęściej nie stanowią jednak żadnego powodu do niepokoju. I, co najważniejsze, wiele z nich można złagodzić, stosując naturalne metody.
W trzecim trymestrze ciąży dzieje się mnóstwo fascynujących rzeczy! Coraz intensywniej przygotowujemy się do zbliżającego się wielkimi krokami porodu, chodzimy na zajęcia szkoły rodzenia, przygotowujemy pokój dziecka, pierzemy ubranka, pakujemy torbę porodową. I choć tym wszystkim ekscytującym czynnościom chciałybyśmy poświęcić każdą wolną chwilę, często okazuje się, że nasze ciało, zamiast przedporodowych porządków, potrzebuje odpoczynku. I nic dziwnego – w trzecim trymestrze ciąży, razem z brzuchem, rośnie nasze zmęczenie. Podpowiadamy, co – oprócz odpoczynku – może nam naturalnie pomóc pod koniec ciąży. Zanim jednak do tego przejdziemy, zbierzmy kilka najważniejszych informacji o trzecim trymestrze ciąży.
Seria Rodzicielska Ciąża, poród, karmienie piersią Wychowanie dzieci

Kiedy zaczyna się trzeci trymestr ciąży? Od którego tygodnia o nim mówimy?
Trzeci trymestr trwa w przybliżeniu od 28 tygodnia ciąży, a kończy się z dniem porodu. W publikacjach dla rodziców bardzo często możemy przeczytać, że jest to 40 tydzień ciąży, jednak należy pamiętać, że termin porodu – zwłaszcza ten wyznaczony na podstawie pierwszego dnia ostatniej miesiączki – jest datą orientacyjną. Jak pisze Katarzyna Oleś, autorka przewodnika „Poród naturalny”:
Termin porodu wpisany do karty ciąży to nie dzień, w którym urodzi się dziecko! Data wyznacza jedynie środkowy dzień przedziału, w którym poród uważany jest za poród „o czasie” – czyli całych 5 tygodni – od końca 37. do ukończenia 42. tygodnia ciąży [1].
O ile więc trudno jest nam wskazać niepodważalną datę porodu, o tyle jednego jesteśmy pewni – w dniu, w którym nasze dziecko się narodzi, oficjalnie zakończymy trzeci trymestr i wkroczymy w połóg. Jeśli potrzebujecie wspierających książek, które przeprowadzą was przez ten czas, sięgnijcie po Pakiet położniczy – tworzą go aż cztery tytuły znane z „Serii Rodzicielskiej”, z którymi rodzicielstwo staje się łatwiejsze.
[product id="25322"]

Senność w ciąży? Trzeci trymestr to czas na odpoczynek!
Teraz, kiedy koniec jest już w zasięgu wzroku, wiele matek staje się bardziej refleksyjnych. Prawdopodobnie zaczniesz zwalniać obroty swojego zajętego dotąd życia, a myśli będą krążyć niemal wyłącznie wokół życia z dzieckiem. Kiedy instynkt macierzyński stanie się intensywniejszy, będziesz zastanawiać się, jak czuje się twoje dziecko, gdy trzymasz je w ramionach i możesz wpatrywać się w jego oczy. Możliwe, że będziesz tworzyć mentalne obrazy swojej pociechy, wyobrażając sobie, jak wygląda i jak się zachowuje; jakiego koloru będą włosy i oczy i jak będzie brzmiał płacz noworodka. Możesz nawet w swoich wizjach wybiegać znacząco do przodu, wyobrażając sobie swoje dziecko grające w piłkę nożną lub tańczące w przyszłości w przedstawieniu. To naturalne, że prawie całkowicie skupiasz się na życiu, które się w tobie rozwija.
Oczywiście, być może nadal chcesz odgrywać wielozadaniową supermamę, zanim zacznie się poród. Ale dopóki nie ma ważniejszego „zawodu” od tego, który właśnie wykonujesz, tak często, jak możesz, próbuj siadać, wyciągać nogi, zamykać oczy i głaskać się w miejscu kopnięcia za zrealizowanie jednego z największych ludzkich przedsięwzięć i głębokiego zaszczytu: rozwoju istoty ludzkiej [2].
O roli odpoczynku i wielu innych ważnych ciążowych sprawach piszą w swojej „Księdze ciąży” William i Martha Searsowie. Chwile, w których przyszła mama może się zatrzymać i zadbać o siebie, stają się więc lekarstwem na wszystkie nieprzyjemne dolegliwości w ostatnim trymestrze ciąży. Czy jedynym? Nie. Sprawdźmy, na co najczęściej skarżą się przyszłe mamy w ostatnich tygodniach ciąży i, przede wszystkim, przekonajmy się, jak możemy sobie pomóc.
[product id="19789"]

Ból kręgosłupa, obrzęki i mdłości. Trzeci trymestr ciąży bez tajemnic!
Wraz z 28 tygodniem ciąży mogą pojawić się dolegliwości, których się spodziewamy (w tym m.in. słynne obrzęki stóp), jak i takie, które stanowią dla nas ogromne – często powtórne – zaskoczenie (znowu poranne mdłości?!). Przygotowaliśmy dla was listę dolegliwości, które często pojawiają się w III trymestrze ciąży oraz praktyczne wskazówki, dzięki którym – mamy nadzieję – poczujecie ulgę. Oto one.
Nudności
Choć mogłoby się wydawać, że poranne nudności są zarezerwowane tylko dla pierwszych tygodni ciąży, warto wiedzieć o tym, że mogą pojawić się one również w trzecim trymestrze. Znów odpowiadają za nie hormony ciążowe, ale nie tylko – rosnąca macica uciska narządy układu pokarmowego, powodując cofanie się treści pokarmowej do przełyku. Efektem tego całego przedsięwzięcia mogą być nudności i uporczywa zgaga.
Możecie złagodzić je naturalnie, stosując te same metody, które przyniosły wam ulgę w pierwszym trymestrze (może być to więc jedzenie sześciu niewielkich, lekkostrawnych, bogatych w białko i węglowodany złożone posiłków, które warto uzupełnić neutralizującymi kwasy żołądkowe migdałami). Należy też pamiętać, że odwodnienie jest szczególnie niebezpieczne w ostatnich miesiącach ciąży (może wywołać przedwczesne skurcze), dlatego warto zadbać o odpowiednie nawadnianie organizmu.
Spłycenie oddechu
Wielka zadyszka! Wtedy, kiedy wchodzicie po schodach, spieszycie się na tramwaj, ale też wtedy, gdy siedzicie wygodnie na kanapie. Hormony ciążowe (rozkurczające i rozluźniające drogi oddechowe), a także macica uciskająca z każdym tygodniem coraz mocniej na narządy wewnętrzne to najważniejsze przyczyny spłycenia oddechu w ostatnim trymestrze ciąży.
Co z nim zrobić? Odpoczywać! Jeśli tylko możecie, zwolnijcie tempo i ograniczcie wysiłek fizyczny. Jeśli z kolei czujecie, że trudno jest wam wziąć głęboki oddech nawet wtedy, gdy oglądacie serial, wyprostujcie się – siedzenie w pochylonej lub zgarbionej pozycji może dodatkowo nasilić dolegliwości. Wykonujcie także ćwiczenia oddechowe, dbając o to, by rozszerzała się klatka piersiowa, a nie brzuch. Powolny, głęboki oddech pomoże wam się zrelaksować, stanowi też doskonały trening przed zbliżającym się porodem.
Obrzęki stóp
W organizmie przyszłej mamy zwiększa się ilość płynów – i choć jest to bardzo ważnym, a nawet koniecznym zjawiskiem, jego efektem ubocznym są obrzęki kostek, stóp i dłoni. Zwykle są powinny niepokoić, ale nie zmienia to faktu, że mogą nieco utrudnić życie. III trymestr ciąży to więc czas, w którym urocze sandałki z paseczkami muszą zostać zastąpione przez funkcjonalne (i pewnie o rozmiar większe niż dotychczas!) klapki, a noszone dotąd pierścionki na co najmniej kilka tygodni lądują w szafie.
Prawdopodobnie zauważyłyście już, że obrzęki są dużo bardziej widoczne po zbyt długim staniu czy siedzeniu, a także pod koniec dnia (zwłaszcza upalnego!). Żeby zminimalizować dyskomfort, częściej zmieniajcie pozycje (siadajcie, jeśli zbyt długo stoicie i wstawajcie, jeśli zbyt długo siedzicie), siedźcie z uniesionymi nogami, a w nocy śpijcie na boku (nerki wówczas pracują najefektywniej).
Ból kręgosłupa
3 trymestr ciąży to też czas, w którym ból pleców nie należą do rzadkości. Jego źródło, jak praktycznie zawsze, leży w podwyższonym poziomie hormonów ciążowych oraz rosnącej macicy. Dla części przyszłych mam ta dolegliwość będzie jednak szczególnie dokuczliwa – chodzi o ból w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa promieniujący przez udo aż do palców stopy. To rwa kulszowa, której przyczyną w zdecydowanej większości wypadków jest uciskanie przez macicę nerwu kulszowego. Ten ostry, przeszywający ból czasami nagle ustępuje, gdy dziecko zmieni pozycję – a czasami pozostaje z przyszłą mamą aż do dnia porodu (a nawet dłużej).
Przeciwnikami rwy kulszowej mogą stać się chłodne lub ciepłe (w zależności od tego, które przyniosą wam większą ulgę) okłady, aktywność fizyczna (uzgodniona wcześniej z lekarzem, w tym m.in. ćwiczenia na piłce czy wodzie), a w chwilach, gdy ból jest najmocniejszy, znalezienie pozycji ciała, w której stanie się znośny (dla każdej kobiety będzie ona inna).
Ból pleców w ostatnim trymestrze ciąży, podobnie jak wiele innych powszechnych dolegliwości, zwykle nie stanowią żadnego powodu do niepokoju. Jeśli jednak ten niepokój odczuwacie, nie bagatelizujcie go – porozmawiajcie o towarzyszących wam dolegliwościach z lekarzem prowadzącym ciążę lub położną. Nie stosujcie też żadnych leków, nawet tych dostępnych bez recepty w każdym markecie, na własną rękę.

Co jeszcze warto wiedzieć o trzecim trymestrze ciąży?
Co pomaga na ból głowy w ciąży?
Ból głowy w ciąży to jedna z najczęstszych dolegliwości, na którą skarżą się przyszłe mamy. Aby ją złagodzić, warto zadbać o odpowiednią ilość snu, dobre nawodnienie organizmu i spożywanie regularnych posiłków. Jeśli ból głowy jest uporczywy, warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym ciążę, aby wykluczyć ewentualne poważniejsze przyczyny i uzyskać zalecenia dotyczące bezpiecznych metod łagodzenia bólu.
Jak szybko wyleczyć przeziębienie w ciąży?
Przeziębienie jest infekcją wirusową, a to oznacza, że leczy się ją objawowo. Jak? Odpoczynkiem, odpowiednim nawodnieniem i zdrową, bogatą w witaminy dietą. Warto również zastąpić chłodne napoje ciepłą herbatą z miodem i cytryną, nos kolei dobrze jest udrożnić wodą morską w sprayu. Jeśli objawy są nasilone lub utrzymują się, konieczne może być skonsultowanie się z lekarzem w celu określenia bezpiecznych opcji leczenia w czasie ciąży.
[1] Oleś K., Poród naturalny, Natuli, Szczecin 2021, s. 59.
[2] Sears W. i in., Księga ciąży, Mamania, Warszawa 2019, s. 287.
[product id="20904"]

Poznaj nasze książeczki Niuniuś - o emocjach małego dziecka:
[product id="23455, 25343, 25388, 23512, 23528, 24390, 24392, 23591, 23455, 23692, 24390, 24392, " slider="true"]
Poznaj naszą Serię Rodzicielską – tworząc ją myśleliśmy o tym, czego najbardziej potrzebują rodzice.